Rotatórias de Saigon

                              

Cheirava a óleo queimado, fritura antiga e alguma flor invisível vendida duas ruas atrás. O capacete fervia os miolos. O suor não corria: estacionava. Poeira das obras grudava na língua. Diesel nos pulmões. E, apesar disso, havia um perfume doce atravessando tudo — como se a cidade lembrasse, a cada esquina, que não era só coisa.

Nada de perfeição: irmã de Bangkok e São Paulo, mais arborizada, com um charme que dispensa completas traduções, mas recheada de elegâncias discretas.

Não sei bem o dia em que me diverti mais aqui, mas pode ter sido logo na chegada, quando, apressado para sair do hotel, fui convidado pelos vizinhos a sentar na roda deles. Aceitei mais para não fazer desfeita, ainda por cima no apito inicial. Estava inquieto para andar, conhecer. Eles, mais curiosos ainda, perguntavam tudo. Quando disse ser brasileiro, dispararam nomes de jogadores. Zombaram do Neymar, mas elogiaram os Ronaldinhos e o Rivaldo. Ofereceram um tipo de pastel com molho agridoce e uma cerveja que mataram a fome do viajante. Fiquei duas horas ali: risadas, trocas, camaradagem entre desconhecidos.

No dia seguinte, ainda ruminando futebol, vi um burburinho diante de uma TV pequena. Parecia jogo da seleção. Continuei andando.

Mais à frente, encontrei algo que jamais tinha visto — nem na terra do samba e do futebol. Um bar lotado, vuvuzelas estridentes, mesas com cadeirinhas baixas tomadas por jovens alegres e, ao meio-fio, dezenas de motos paradas no meio da rua, pilotos e garupas montados assistindo dali à partida.

Parei.

Acompanhei com eles o final. Dois a dois. A Coreia atacava sem parar, e os vietnamitas exibiam o que têm de melhor: raça dentro de campo, alegria fora. Cada chutão virava comemoração. Quando percebi, já era Vietnã desde sempre.

Veio a prorrogação. Depois, os pênaltis. Sofrimento absoluto, catarse à altura.

Quando acabou, a cidade explodiu. Gente gritando, buzinas, bandeiras improvisadas, gargalhadas espalhadas pelas esquinas. Uma festa sem medida.

 

Saí dali com a sensação de ter pertencido por algumas horas.

Baladas como Lost in Saigon e Crazy Night me fizeram atravessar a noite até o limite. Rock de qualidade, festa na rua, visitantes e locais misturados. No Apocalypse Now, os acordes me lembraram passos de forró e acabei entrando na dança. No Central Gang, assisti a coreografias improvisadas sobre as mesas e a uma vibração contagiante. E, entre um passeio e outro, encontrei livrarias ao ar livre, belezas arquitetônicas e naturais e conversas com gente de toda parte, embaladas pelo espírito festivo dos donos da casa.

Viajar, para mim, nunca foi corrida. Talvez por ser distraído, prefiro permanecer. Ficar mais tempo. Voltar aos mesmos lugares. Reencontrar pessoas. Mastigar a cidade devagar.

 

Em vez de três dias em cada canto, fotos rápidas, checklists invisíveis — escolho estender a experiência. Repetir ruas. Reconhecer fachadas. Ser lembrado no balcão. Deixar que a cidade dissolva a casca e revele o seu ritmo.

Assim descubro menos fora e mais dentro.

 

Idiossincrasia foi uma palavra que demorei a aprender. Custei a memorizar e ainda guardo certa estranheza. Mas, como aquele amigo que rejeitamos no primeiro encontro ou a paquera que só depois passa a fazer sentido, ela hoje mora com naturalidade no meu vocabulário.

      

Quando viajamos sozinhos, algo acontece. O mochileiro é para os outros um forasteiro. Precisa dobrar cuidados — ao tempo que abre o coração. Distantes do familiar, imersos em novidade, nossa energia entra em contato com forças desconhecidas. Somos nós e o mundo. Nesse entrelace surgem, em meio aos riscos, oportunidades inúmeras de autoconhecimento. 

            

O Vietnã tem sido uma surpresa atrás da outra. Nas rotatórias de Saigon me perdi e me estressei, adoeci e sarei, sorri e registrei, aprendi e me achei. A história já me falava da coragem do povo; aqui, porém, experimentei ela e muito mais. Pressa sem raiva. Arrojo sem agressão. Alegria sem alarde. Tudo funcional, vivo, direto.

Há poucas décadas, o Vietnã figurava entre os países mais pobres do mundo. A guerra terminara, o país se reunificara, mas a economia permanecia estagnada. A virada não veio de um rompante ideológico, e sim de um ajuste pragmático: manter o controle político, mas abandonar o dogma econômico. A partir do fim dos anos 1980, abriu-se ao comércio, atraiu investimento estrangeiro e integrou-se, quase sem alarde, às cadeias globais de produção. O crescimento que se seguiu foi contínuo e persistente — mais próximo da disciplina do que do milagre. Quadruplicou em vinte anos, repetiu a façanha nos vinte seguintes e segue crescendo com vigor.

Educação básica consistente, população ainda relativamente jovem com alta participação no mercado de trabalho formam um capital humano sólido, sustentado por mais gente produzindo do que dependendo — fase rara que dá fôlego a esse esforço cotidiano.

As mulheres participam intensamente dessa engrenagem — presença clara no comércio, nos serviços, nas escolas, nos escritórios. Dois salários por família alterando trajetórias. A prostituição ainda é visível, como em tantos países em desenvolvimento. Mas a expansão da educação e do trabalho formal tende, com o tempo, a reduzir sua atratividade — mesmo quando o turismo a alimenta.

                                                                    

Praças com música ao vivo surgem pela cidade. Gente parada, gente passando, crianças correndo, um sax perdido no meio do trânsito. Ali, artista e público não se separam: dividem o palco.

 

A simpatia com que os vietnamitas recebem estrangeiros é bonita justamente por ser autêntica. Mesmo após um século de dominação francesa — que deixou charme e arquitetura, certamente a um preço alto — e depois da guerra envolvendo os Estados Unidos, marcada por perdas imensas, continuam olhando o visitante com acolhimento. Isso, sem dúvida, ajuda a explicar o crescimento do turismo: um país seguro, barato, diferente, bonito e animado, povoado por gente vibrante, sem afetação. Existe uma malandragem quase carioca — como diz uma amiga que conhece ainda mais —, mas sem crueldade. O turismo merece florescer aqui, na Tailândia e provavelmente em todo Sudeste Asiático. Se seguirem os passos tailandeses, dificilmente errarão. O Brasil, por contraste, parece apostar no caminho oposto: inseguro e caro. Nossa dimensão continental e diversidade ainda são exploradas muito aquém do que poderiam.

Além das belezas naturais que tantos países desta região oferecem, os povos do Sudeste Asiático entregam ao visitante algo como uma inocência sem ingenuidade — se é que isso faz sentido. Uma disposição contagiante, agradável de partilhar. Na Tailândia, a ênfase repousa na calma, na contemplação, no deleite, numa passividade estratégica que convive com a alegria. No Vietnã, o equilíbrio brota da ação: cada fresta disponível é ocupada, sem tensão excessiva — ou com um leve ardor, se quisermos ser mais precisos — esticando as possibilidades até o limite. Como admirador do I Ching, enxergo traços confucionistas aqui e algo de taoísta na Tailândia; embora não sejam religiões ou práticas centrais em nenhum dos dois países, parecem em sintonia com o espírito de seus povos.

Pechinchar no Vietnã me fez sentir tão perplexo quanto o Brian de Monty Python. Às vezes parece que o ritual é obrigatório — mas, se percebessem que esse modo de negociar também pode afastar o comprador, talvez repensassem a forma de abordar, tanto nas lojas, que raramente exibem preços, quanto no comércio de rua.

A culinária vietnamita merece menção. Na terra do phở e do bánh mì, comi muito bem durante toda a estadia. Nas ruas, o cardápio variava entre sopas, frutos do mar, arroz, cogumelos, carne de porco, bovina frango verduras e noodles, além de excelentes cafés, sucos e frutas frescas. O café, aliás, forte e gelado, a maioria das vezes funciona como combustível para enfrentar o calor e o ritmo das ruas. Nas madrugadas, recorria aos sanduíches.

O trânsito também é um espetáculo à parte. Sempre que assisto a vídeos de cosmologia falando de distâncias colossais ou de galáxias que se atravessam sem se tocar, fico intrigado com a ausência de choques. Dizem que os espaços são tão vastos que a colisão é improvável. Aceito com alegria — sobretudo por não estar por aqui quando Andrômeda chegar. Ainda assim, alguma influência deve ocorrer, planetas arrancados, ou sistemas perturbados. Já certos pássaros conseguem, em voo, localizar seis vizinhos imediatos e, ao menor desvio, reorganizar toda a formação transpassando uns aos outros.

O motorista vietnamita mereceria um tratado próprio. No início, me assustei. A primeira rotatória que atravessei a pé foi, para mim, aventura maior do que qualquer carrinho de tromba-tromba para um menino de cinco anos. Motos na contramão pelas beiradas, ou sobre os passeios; disputas milimétricas com pedestres que também se lançam ao asfalto; carros avançando centímetro a centímetro; buzinas incessantes. Uma pressa pela ocupação do espaço que eu julgava destinada a terminar em acidentes ou brigas — mas não vi nenhum dos dois. Tudo operando no limite. Um parece saber o que o outro está fazendo. A confiança é a base da travessia no caos. Mas, um cego tem melhores chances por aqui do que uma pessoa surda, pois basta caminhar devagar, sem alterações bruscas e parar ao som de buzinas que tudo tende a ir bem, apesar da adrenalina. Já quem não ouve a buzina do apressado vindo na direção contrária, pode ter mais problemas.   

Por incrível que pareça, algumas vezes estamos mais seguros no olho do furacão do que na periferia. Mas, isso não é desculpa. Ainda mais com estatísticas alarmantes. Por isso penso que a organização deveria ser maior: idosos ou pessoas com deficiência e os turistas em geral enfrentam dificuldades num ambiente tão congestionado e caótico. Fora o estresse desnecessário que nem todos estão habituados, poluição sonora e o risco inerente de todos testarem limites ao mesmo tempo. Ainda assim, a imagem inicial do perigo foi se dissipando à medida que passei a entender melhor o povo e acreditar forçadamente nas pastilhas de freio.

            

Na Tailândia quase não se ouve buzina; até em Bangkok elas são raras. Mas, num papo com um finlandês que fez o trajeto Hanói–Saigon de moto — e que também vinha da Tailândia —, ouvi algo curioso: é mais fácil dar problema lá do que aqui, porque o vietnamita anda com pressa, mas não corre. Já o tailandês,  — e seus visitantes — parecem gostar do sabor do vento.

Vou sentir falta.

Das famílias reunidas cantando karaokê.

Da atenção constante ao caminhar pelas ruas.

Dos bares cheios de jovens em cadeirinhas baixas e gargalhadas altas.

Do poker jogado com alegria técnica e agressividade restrita à montanha-russa do jogo.

Das baladas leves e baratas, da beleza das asiáticas, e claro, do carnaval improvisado quando a seleção de futebol vence.

 

Há meio século, um invasor poderoso prolongou um conflito amargo para não sair humilhado. Paradoxalmente, acabou reforçando aquilo que hoje qualquer visitante percebe no rosto dos vietnamitas: um orgulho silencioso do país, da história e do próprio povo.

Saigon é a prova viva de que, às vezes, uma queda acontece apenas para nos fazer crescer.

Além das fotos, lembranças e ruas atravessadas em alerta, levarei algo maior do que cabe na escrita — um pouco de Ho Chi em mim. 

  

_____________________

🇻🇳 Bản dịch tiếng Việt (toàn văn)

Mùi dầu cháy, mùi đồ chiên cũ và cả hương của một loài hoa vô hình được bán đâu đó cách hai con phố. Chiếc mũ bảo hiểm làm đầu óc như sôi lên. Mồ hôi không chảy: nó đọng lại. Bụi từ các công trình bám vào lưỡi. Khí diesel vào phổi. Và, dù vậy, vẫn có một mùi hương ngọt ngào xuyên qua tất cả — như thể thành phố ở mỗi góc phố đều nhắc rằng nó không chỉ là vật chất.

Không hoàn hảo gì cả: như người chị em của Bangkok và São Paulo, xanh hơn một chút, có một nét duyên không cần dịch hết bằng lời, nhưng đầy những sự tinh tế kín đáo.

Tôi không chắc ngày nào ở đây tôi vui nhất, nhưng có lẽ là ngay lúc mới đến, khi đang vội rời khách sạn thì được những người hàng xóm mời ngồi cùng họ. Tôi nhận lời phần nhiều vì ngại từ chối, nhất là khi vừa mới bắt đầu chuyến đi. Tôi thì nóng lòng muốn đi khám phá. Họ còn tò mò hơn, hỏi đủ thứ. Khi tôi nói mình là người Brazil, họ lập tức nhắc tên các cầu thủ. Họ trêu Neymar, nhưng khen các Ronaldinho và Rivaldo. Họ mời tôi một loại bánh giống như pastel với nước sốt chua ngọt và một chai bia — đủ làm ấm bụng người lữ khách. Tôi ngồi đó hai tiếng: tiếng cười, chuyện trò, tình thân giữa những người xa lạ.

Ngày hôm sau, vẫn còn nghĩ về bóng đá, tôi thấy một đám đông trước một chiếc TV nhỏ. Có vẻ là trận của đội tuyển. Tôi tiếp tục đi.

Xa hơn một chút, tôi gặp một cảnh chưa từng thấy — ngay cả ở quê hương samba và bóng đá. Một quán bar chật kín người, tiếng kèn vuvuzela inh ỏi, bàn ghế thấp đầy những người trẻ vui vẻ, và ngoài mép đường, hàng chục chiếc xe máy dừng giữa phố, người lái và người ngồi sau vẫn ngồi trên xe xem trận đấu từ đó.

Tôi dừng lại.

Tôi cùng họ xem những phút cuối. Hai đều. Hàn Quốc tấn công liên tục, còn người Việt thể hiện điều tuyệt nhất của họ: chiến đấu hết mình trên sân, vui hết mình bên ngoài. Mỗi cú phá bóng cũng thành lý do ăn mừng. Lúc nhận ra, tôi đã như người Việt từ lâu rồi.

Hiệp phụ đến. Rồi loạt luân lưu. Căng thẳng tuyệt đối, vỡ òa xứng đáng.

Khi trận đấu kết thúc, thành phố nổ tung. Tiếng hò hét, còi xe, cờ tự chế, tiếng cười khắp các góc phố. Một lễ hội không giới hạn.

Tôi rời đó với cảm giác đã thuộc về nơi này trong vài giờ.

Những câu lạc bộ như Lost in Saigon và Crazy Night khiến tôi thức đến tận cùng đêm. Rock chất lượng, tiệc ngoài phố, du khách và người địa phương hòa lẫn. Ở Apocalypse Now, những hợp âm làm tôi nhớ đến điệu forró và tôi cũng bước vào nhảy. Ở Central Gang, tôi thấy những màn nhảy tự phát trên bàn và một năng lượng lan tỏa. Và giữa các chuyến đi, tôi gặp những hiệu sách ngoài trời, vẻ đẹp kiến trúc và thiên nhiên, cùng những cuộc trò chuyện với người từ khắp nơi, tất cả được bao bọc bởi tinh thần lễ hội của chủ nhà.

Với tôi, du lịch chưa bao giờ là cuộc đua. Có lẽ vì tôi hay lơ đãng, tôi thích ở lại. Ở lâu hơn. Quay lại cùng những nơi. Gặp lại người quen. Nhấm nháp thành phố chậm rãi.

Thay vì ba ngày mỗi nơi, ảnh chụp vội, danh sách vô hình — tôi chọn kéo dài trải nghiệm. Lặp lại con phố. Nhận ra mặt tiền quen. Được nhớ ở quầy. Để thành phố bóc lớp vỏ và lộ ra nhịp điệu của nó.

Nhờ vậy tôi khám phá ít hơn bên ngoài và nhiều hơn bên trong.

“Idiossincrasia” là một từ tôi mất lâu mới học được. Tôi vất vả để nhớ và vẫn thấy nó hơi lạ. Nhưng giống như người bạn ta không thích lúc đầu hay mối tình chỉ sau này mới có nghĩa, giờ nó đã ở lại tự nhiên trong vốn từ của tôi.

Khi ta đi du lịch một mình, có điều gì đó xảy ra. Người du lịch bụi trong mắt người khác là kẻ xa lạ. Cần cẩn trọng hơn — đồng thời mở lòng hơn. Xa khỏi cái quen thuộc, chìm trong cái mới, năng lượng của ta chạm vào những lực chưa biết. Chỉ còn ta và thế giới. Trong sự đan xen ấy, giữa những rủi ro, xuất hiện vô số cơ hội tự hiểu mình.

Việt Nam là một bất ngờ nối tiếp bất ngờ. Ở những vòng xoay Sài Gòn tôi từng lạc và bực, ốm rồi khỏi, cười rồi ghi lại, học rồi tìm thấy mình. Lịch sử đã kể cho tôi về lòng dũng cảm của dân tộc; ở đây, tôi trải nghiệm nó và còn hơn thế. Nhanh mà không giận. Táo bạo mà không hung hăng. Vui mà không phô trương. Mọi thứ vận hành, sống động, trực tiếp.

Chỉ vài thập kỷ trước, Việt Nam còn nằm trong nhóm nước nghèo nhất thế giới. Chiến tranh đã kết thúc, đất nước thống nhất, nhưng kinh tế vẫn trì trệ. Bước ngoặt không đến từ bùng nổ ý thức hệ, mà từ điều chỉnh thực dụng: giữ kiểm soát chính trị nhưng rời bỏ giáo điều kinh tế. Từ cuối thập niên 1980, đất nước mở cửa thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài và lặng lẽ hòa vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Tăng trưởng sau đó liên tục và bền bỉ — giống kỷ luật hơn là phép màu. Tăng gấp bốn trong hai mươi năm, rồi lặp lại trong hai mươi năm tiếp theo, và vẫn tiếp tục mạnh mẽ.

Giáo dục cơ bản ổn định, dân số còn tương đối trẻ với tỷ lệ tham gia lao động cao tạo nên nguồn nhân lực vững chắc, được nâng đỡ bởi nhiều người sản xuất hơn là phụ thuộc — một giai đoạn hiếm mang lại sức bật cho nỗ lực hằng ngày.

Phụ nữ tham gia mạnh mẽ trong bộ máy này — hiện diện rõ trong thương mại, dịch vụ, trường học, văn phòng. Hai nguồn thu nhập mỗi gia đình đang thay đổi quỹ đạo cuộc sống. Mại dâm vẫn còn thấy, như ở nhiều nước đang phát triển. Nhưng sự mở rộng giáo dục và việc làm chính thức theo thời gian có xu hướng giảm sức hút của nó — ngay cả khi du lịch còn nuôi dưỡng phần nào.

Những quảng trường với nhạc sống xuất hiện khắp thành phố. Người đứng, người đi, trẻ con chạy, một tiếng sax lạc giữa giao thông. Ở đó, nghệ sĩ và khán giả không tách rời: họ chia sẻ cùng một sân khấu.

Sự thân thiện mà người Việt dành cho người nước ngoài đẹp chính vì nó chân thật. Sau một thế kỷ bị Pháp thống trị — để lại nét duyên và kiến trúc, chắc chắn với cái giá cao — rồi chiến tranh với Hoa Kỳ đầy mất mát, họ vẫn nhìn khách lạ bằng sự đón nhận. Điều này phần nào giải thích sự tăng trưởng du lịch: một đất nước an toàn, rẻ, khác biệt, đẹp và sôi động, với con người sống động, không kiểu cách. Có một chút “láu lỉnh” gần như kiểu Rio — như một người bạn tôi nói — nhưng không độc ác. Du lịch xứng đáng phát triển ở đây, ở Thái Lan và có lẽ khắp Đông Nam Á. Nếu họ tiếp tục theo bước Thái Lan, khó mà sai. Brazil, ngược lại, dường như đi hướng khác: đắt và thiếu an toàn. Quy mô và đa dạng của chúng tôi vẫn được khai thác kém xa tiềm năng.

Ngoài vẻ đẹp thiên nhiên mà nhiều nước trong vùng có, các dân tộc Đông Nam Á còn trao cho du khách điều gì đó như một sự hồn nhiên nhưng không ngây thơ — nếu có thể nói vậy. Một tinh thần lan tỏa, dễ chịu để chia sẻ. Ở Thái Lan, trọng tâm là sự bình thản, chiêm nghiệm, tận hưởng, một sự thụ động chiến lược đi cùng niềm vui. Ở Việt Nam, cân bằng nảy sinh từ hành động: mọi khe hở đều được tận dụng, không quá căng thẳng — hoặc với một chút nóng nếu nói chính xác hơn — kéo dài khả năng đến giới hạn. Là người yêu thích Kinh Dịch, tôi thấy dấu vết Nho giáo ở đây và chút Đạo gia ở Thái Lan; dù không phải tôn giáo trung tâm ở cả hai nước, chúng dường như hòa nhịp với tinh thần dân tộc.

Việc mặc cả ở Việt Nam khiến tôi bối rối như Brian trong Monty Python. Đôi khi dường như nghi thức này là bắt buộc — nhưng nếu họ nhận ra cách thương lượng này cũng có thể làm khách rời đi, có lẽ họ sẽ suy nghĩ lại cách tiếp cận, cả trong cửa hàng hiếm khi niêm yết giá lẫn ngoài phố.

Giao thông cũng là một cảnh tượng riêng. Mỗi khi xem video vũ trụ học nói về khoảng cách khổng lồ hay các thiên hà đi xuyên qua nhau mà không chạm, tôi luôn ngạc nhiên vì không va chạm. Người ta nói khoảng cách quá lớn nên khó xảy ra. Tôi vui vẻ chấp nhận — nhất là vì tôi sẽ không ở đây khi Andromeda đến. Dù vậy, chắc chắn vẫn có ảnh hưởng, hành tinh bị kéo lệch hay hệ bị xáo trộn. Một số loài chim khi bay còn có thể theo dõi sáu con gần nhất và khi lệch nhẹ, cả đội hình lập tức tự sắp xếp lại, xuyên qua nhau.

Người lái xe Việt Nam xứng đáng có một chuyên luận riêng. Ban đầu tôi sợ. Vòng xoay đầu tiên tôi đi bộ qua là cuộc phiêu lưu lớn hơn trò xe điện đụng đối với một đứa trẻ năm tuổi. Xe máy đi ngược chiều sát lề, thậm chí trên vỉa hè; những cuộc tranh chấp từng centimet với người đi bộ cũng bước xuống đường; ô tô nhích từng chút; còi xe liên tục. Một cơn sốt chiếm không gian mà tôi tưởng sẽ kết thúc bằng tai nạn hoặc cãi vã — nhưng tôi không thấy cả hai. Tất cả vận hành ở ranh giới. Người này dường như biết người kia đang làm gì. Niềm tin là nền tảng của việc băng qua hỗn loạn. Một người mù ở đây có khi còn dễ hơn người điếc: chỉ cần đi chậm, không đổi hướng đột ngột và dừng khi nghe còi thì thường ổn, dù adrenaline tăng. Còn người không nghe thấy còi của kẻ vội từ phía ngược lại có thể gặp rắc rối hơn.

Thật kỳ lạ, đôi khi ta an toàn hơn ở tâm bão hơn là ở rìa. Nhưng đó không phải cái cớ. Nhất là với thống kê đáng lo. Vì vậy tôi nghĩ cần tổ chức tốt hơn: người già, người khuyết tật và du khách nói chung gặp khó trong môi trường đông và hỗn loạn. Chưa kể căng thẳng không cần thiết, ô nhiễm tiếng ồn và rủi ro khi ai cũng thử giới hạn cùng lúc. Dù vậy, hình ảnh nguy hiểm ban đầu dần tan khi tôi hiểu người dân hơn và buộc phải tin vào má phanh.

Ở Thái Lan hầu như không nghe còi; ngay cả Bangkok cũng hiếm. Nhưng trong cuộc trò chuyện với một người Phần Lan đã đi xe máy từ Hà Nội tới Sài Gòn — và cũng từ Thái Lan sang — tôi nghe điều thú vị: ở đó dễ gặp sự cố hơn ở đây, vì người Việt đi vội nhưng không phóng nhanh. Còn người Thái — và du khách của họ — dường như thích cảm giác gió.

Tôi sẽ nhớ.

Những gia đình tụ họp hát karaoke.
Sự chú ý thường trực khi bước trên phố.
Những quán bar đầy người trẻ ngồi ghế thấp, cười vang.
Những ván poker chơi với kỹ thuật vui vẻ và sự hung hăng chỉ nằm trong đường cong cảm xúc của trò chơi.
Những buổi tiệc nhẹ nhàng và rẻ, vẻ đẹp của phụ nữ châu Á, và tất nhiên, lễ hội tự phát khi đội tuyển thắng.

Nửa thế kỷ trước, một kẻ xâm lược hùng mạnh kéo dài cuộc chiến cay đắng chỉ để không rút lui trong nhục nhã. Trớ trêu thay, điều đó lại củng cố thứ mà hôm nay bất kỳ du khách nào cũng thấy trên gương mặt người Việt: niềm tự hào thầm lặng về đất nước, lịch sử và chính dân tộc mình.

Sài Gòn là minh chứng sống rằng đôi khi một cú ngã xảy ra chỉ để giúp chúng ta trưởng thành hơn.

Ngoài ảnh, ký ức và những con phố đã băng qua trong cảnh giác, tôi mang theo điều lớn hơn chữ viết có thể chứa — một chút Hồ Chí trong chính tôi.

__________________________________________________________________________

English Version (full adaptive translation)

It smelled of burnt oil, old frying grease, and some invisible flower sold two streets away. The helmet boiled my brain. Sweat didn’t run — it settled. Construction dust stuck to the tongue. Diesel in the lungs. And yet, a sweet fragrance cut through everything — as if the city kept reminding you, at every corner, that it wasn’t only matter.

No perfection here: a sister to Bangkok and São Paulo, greener, carrying a charm that doesn’t need full translation, yet filled with quiet elegance.

I’m not sure which day I enjoyed the most, but it may have been right on arrival, when, rushing out of the hotel, I was invited by the neighbors to sit with them. I accepted mostly out of politeness, especially at the opening whistle. I was eager to walk, to explore. They were even more curious, asking about everything. When I said I was Brazilian, they fired off names of football players. They joked about Neymar, but praised the Ronaldinhos and Rivaldo. They offered me a kind of fried pastry with sweet-and-sour sauce and a beer that satisfied a traveler’s hunger. I stayed there for two hours: laughter, exchanges, camaraderie among strangers.

The next day, still chewing over football, I saw a small crowd in front of a tiny TV. It looked like a national team match. I kept walking.

A little further on, I found something I had never seen — not even in the land of samba and football. A packed bar, vuvuzelas screaming, low tables crowded with cheerful young people, and along the curb, dozens of motorbikes stopped in the middle of the street, riders and passengers still seated, watching the match from there.

I stopped.

I watched the final minutes with them. Two–two. Korea attacking relentlessly, and the Vietnamese showing what they do best: grit on the field, joy off it. Every clearance turned into celebration. Before I knew it, I had been Vietnamese forever.

Extra time came. Then penalties. Absolute suffering, catharsis to match.

When it ended, the city exploded. People shouting, horns blaring, improvised flags, laughter spilling through the streets. A celebration without measure.

I left with the feeling that, for a few hours, I had belonged.

Clubs like Lost in Saigon and Crazy Night carried me through the night to its limits. Good rock, street parties, visitors and locals mixing freely. At Apocalypse Now, the chords reminded me of forró steps and I ended up dancing. At Central Gang, I watched improvised choreographies on the tables and felt an infectious energy. And between one outing and another, I found open-air bookstores, architectural and natural beauty, and conversations with people from everywhere, all wrapped in the festive spirit of the hosts.

Travel, for me, has never been a race. Maybe because I’m easily distracted, I prefer to stay. Stay longer. Return to the same places. Recognize faces. Be remembered at the counter. Let the city dissolve the shell and reveal its rhythm.

That way I discover less outside and more inside.

“Idiosyncrasy” was a word that took me a long time to learn. It was hard to memorize and still feels slightly strange. But like that friend we reject at first or the romance that only later makes sense, it now lives naturally in my vocabulary.

When we travel alone, something happens. A backpacker is a stranger to others. One must double the caution — while opening the heart. Far from the familiar, immersed in novelty, our energy meets unknown forces. It becomes just us and the world. In that encounter, amid the risks, countless opportunities for self-knowledge emerge.

Vietnam has been one surprise after another. In Saigon’s roundabouts I got lost and stressed, fell sick and recovered, smiled and recorded, learned and found myself. History had already told me about the courage of its people; here, though, I experienced it — and much more. Urgency without anger. Boldness without aggression. Joy without theatrics. Everything functional, alive, direct.

Only a few decades ago, Vietnam ranked among the poorest countries in the world. The war had ended, the country reunified, but the economy remained stagnant. The turning point did not come from ideological rupture, but from pragmatic adjustment: maintaining political control while abandoning economic dogma. From the late 1980s onward, the country opened to trade, attracted foreign investment, and quietly integrated into global production chains. The growth that followed was steady and persistent — closer to discipline than miracle. It quadrupled in twenty years, repeated the feat in the next twenty, and continues to grow with strength.

Consistent basic education and a still relatively young population with high labor participation form a solid human capital, supported by more people producing than depending — a rare demographic phase that fuels this daily effort.

Women participate intensely in this engine — clearly present in commerce, services, schools, and offices. Two incomes per household altering trajectories. Prostitution remains visible, as in many developing nations. But expanding education and formal employment tend, over time, to reduce its appeal — even where tourism feeds it.

Public squares with live music appear across the city. People standing, people passing, children running, a lone saxophone in the middle of traffic. There, artist and audience do not separate: they share the same stage.

The warmth with which Vietnamese people receive foreigners is beautiful precisely because it feels genuine. Even after a century of French domination — which left charm and architecture, certainly at a high price — and later the war involving the United States, marked by immense losses, they still look at visitors with openness. That alone helps explain tourism growth: a safe, affordable, different, beautiful, lively country populated by vibrant people, without affectation. There’s a kind of street-smart playfulness almost carioca — as a friend of mine likes to say — but without cruelty. Tourism deserves to flourish here, in Thailand, and likely across Southeast Asia. If they follow the Thai example, it’s hard to go wrong. Brazil, by contrast, seems to be heading the opposite way: unsafe and expensive. Our continental scale and diversity remain vastly underused.

Beyond the natural beauty many countries in this region offer, Southeast Asian societies give visitors something like innocence without naivety — if that makes sense. A contagious willingness, pleasant to share. In Thailand, the emphasis leans toward calm, contemplation, enjoyment, a strategic passivity that coexists with joy. In Vietnam, balance grows from action: every available gap is occupied, without excessive tension — or with a slight heat, to be precise — stretching possibilities to their limit. As an admirer of the I Ching, I sense Confucian traces here and something Taoist in Thailand; though neither is a central practice in either country, both seem aligned with the spirit of their peoples.

Bargaining in Vietnam made me feel as perplexed as Brian in Monty Python. Sometimes the ritual seems mandatory — but if sellers realized that this approach can also drive buyers away, they might rethink how they engage, both in shops that rarely display prices and in street markets.

Traffic is a spectacle of its own. Whenever I watch cosmology videos about colossal distances or galaxies crossing without touching, I’m struck by the absence of collisions. They say the spaces are so vast that impact is unlikely. I accept that gladly — especially since I won’t be around when Andromeda arrives. Still, some influence must happen, planets torn away, systems disturbed. Some birds, flying in formation, track their six nearest neighbors and, at the slightest deviation, reorganize instantly, passing through one another.

The Vietnamese driver deserves a treatise of his own. At first, I was frightened. The first roundabout I crossed on foot felt like a bigger adventure than bumper cars to a five-year-old. Motorbikes going against traffic along the edges, or over sidewalks; millimetric disputes with pedestrians stepping onto asphalt; cars advancing centimeter by centimeter; horns without pause. A rush to occupy space that I expected would end in accidents or fights — yet I saw neither. Everything operating at the edge. One seems to know what the other is doing. Trust is the foundation of crossing chaos. A blind person might actually fare better here than someone deaf: walk slowly, avoid sudden moves, stop at the sound of horns and things tend to work, despite the adrenaline. Someone who can’t hear the impatient horn from the opposite direction may face more trouble.

Strangely enough, sometimes we are safer in the eye of the storm than at the edges. But that’s no excuse. Especially with alarming statistics. Organization should improve: elderly people, those with disabilities, and tourists in general face real challenges in such congested chaos. Not to mention unnecessary stress, noise pollution, and the inherent risk of everyone testing limits at once. Still, the initial sense of danger faded as I began to understand the people better — and was forced to trust the brake pads.

In Thailand you almost never hear horns; even in Bangkok they’re rare. But in a conversation with a Finnish traveler who rode a motorcycle from Hanoi to Saigon — and had also come from Thailand — I heard something curious: it’s actually easier to run into trouble there than here, because Vietnamese drivers move fast but don’t race. Thais — and their visitors — seem to enjoy the taste of the wind.

I’ll miss it.

Families gathered singing karaoke.
The constant alertness while walking the streets.
Bars filled with young people on tiny plastic stools and loud laughter.
Poker played with technical joy and aggression confined to the rollercoaster of the game.
The light, inexpensive nightlife, the beauty of Asian women, and of course, the improvised carnival when the national team wins.

Half a century ago, a powerful invader prolonged a bitter war simply to avoid leaving humiliated. Paradoxically, it ended up reinforcing what any visitor today can see on Vietnamese faces: a quiet pride in the country, in its history, and in its people.

Beyond photos, memories, and streets crossed on alert, I’ll carry something larger than words can hold — a little Ho Chi within me.